07-Başören

Gürün İlçesi’nin güneybatı kesiminde, ilçe merkezine 44 km .’lik mesafede bulunan Başören Köyü, kuzeyde Yolgeçen, kuzeydoğuda Güldede, batıda Akdere, güneyde Afşin ilçesi’nin Oğlakkaya ve Haticepınarı Köyleri ile sınır bulunmaktadır. Bilindiği gibi Tohma Havzası’nın bulunduğu bölgeler, Hurman Çayının kaynakları, tarih boyunca çeşitli kavimlerin birbirleriyle olan mücadelesinin geçmiş olduğu bölgeler olmuştur. Bu itibarla bilhassa Müslüman Araplarca Avasım ve Süğür adı verilen uç bölgelerdeki savaşlar, yüzyıllar boyu sürdürülegelmiştir. Bu mücadeleler esnasında bölgedeki birçok yerleşim yerleri harap olmuştur. Başören Köyü’nde ve çevresinde bu dönemlere ait birçok ören yeri ve savaş kalıntılarının bulunduğu alanlar bulunmaktadır. İşte bu dönemlerden beri tahrip edilmiş birçok eski yerleşim yeri olan örenlerin bu bölgede olması, nedeniyle bu köyümüze Başören adı verilmiştir. Başören Köyünün Kuzeyinde, Bölücek Dağı, güneydoğusundaki Sansaklı Dağı, güneydeki Tomolar mezrası, batısındaki Kurudere ve Çoröz Deresi ile Belpınarı mevkiilerinde çeşitli tarihi dönemlere ait birçok ören yerleri, kaleler gibi tarihi özellikler taşıyan yerler bulunmaktadır. Başören ile Güldede Köyü arasından, Afşin topraklarına kadar uzanan Sümer Dikili Taşları, bu bölgenin tarih öncesi çağlardan beri yerleşim yeri olduğunu göstermektedir. Belpınarı mevkiinde, bol miktarda mızrak ve ok uçları gibi savaş malzemeleri bulunmuştur. Başören Köyü’nün batı kesiminde yer alan “Yığma Tepe”mıntıkasında, hangi döneme ait olduğu kesin olarak bilinmeyen bir hüyük bulunmaktadır. Durak Hasan adı verilen mıntıkada eski bir yerleşim alanı bulunmaktadır. Bütün bu eski yerleşim birimleri, tarihi Hurman Kalesine çok yakındır. Yaşlıların rivayetlerine göre, bu bölgeler Binboğa Dağlarına kadar uzayan tüm sahada büyük ardıç ağaçlarından oluşan ormanlık alanlar bulunmaktaydı. Sonraki yıllarda bölge halkının bilinçsizce ormanları yoketmeleri nedeniyle, günümüzdeki erozyon bu bölgede oldukça fazladır. Ardıç ormanlık alan oldukça azalmış durumdadır. Ardıç orman alanı sadece Başören Köyü’nün bir kısmında, Camiliyurt Köyünde, Beypınar Köyü’nün batı kesimlerinde, Salyurt Yaylalarından az bir miktarda kalmıştır. Buradaki ardıç ormanları tarih öncesi çağlardaki Mezapotamya’nın ahşap ihtiyacının tamamını karşılamaktadır. Bu bölgede kalan günümüzdeki küçük ormanlık alanlar, o günlerden kalan hatıralardır. Başören Köyü’nün Tomolar (Gelincik), Akdere adında iki mezrası bulunmaktadır. Akdere mezrası daha sonraki yıllarda Başören Köyün’den ayrılarak muhtarlık olmuştur. Başören Köyünde İkinci Dünya Savaşı sırasında 1942 yılında kurulan, 1960 yılında kaldırılan askeri bir karakol bulunmaktaydı. Gürün İlçesi’nin en eski köylerinden birisi olan Başören Köyü’ne ilk olarak gelip yerleşenler “Siniklioğulları” adıyla bilinen sülaledir. Siniklioğullarından İsmail Ağa, ilk olarak buraya gelerek yerleşmiştir. Köyün içme suyu ve yol sorunu vardır. Köyün içme suyu sağlığa pek elverişli olmadığı gibi ihtiyacını da karşılayamamaktadır. Köy halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Köyde dört beş bin adet koyun bulunmaktadır. Köyün içme suyu ve hayvanları sulamada kullanılacak olan su ihtiyacı, Çoröz Dereleri ile Hurman Çayının değerlendirilmesiyle mümkün hale getirilmelidir. Hurman Çayı’nın ıslahı mümkün olduğu takdirde başta Başören Köyü dahil, tüm çevre köylerin içme suyu ve tarım arazilerinin sulama projesi gerçekleştirilerek bölgenin su sorunu tümden çözüme kavuşturulacaktır. Stabilize olan köy yolunun asfaltlanmasıyla da, yol sorunu çözümlenecektir. Köydeki tarım ve hayvancılık mutlaka desteklenmelidir. Bölge, arıcılık ve besiciliğe elverişlidir. Bu projelerin gerçekleştirilmesiyle birlikte, yöre halkına ayrı bir ekonomik olanak sağlanmış olacaktır. Eskiden beri sürdürülegelen kilim ve halıcılık teşvik edilerek desteklenmelidir. Burada dokunmakta olan kilim ve halılar yurt çapında ve dünya çapında üne kavuşabilecek niteliktedir. Başören Köyünde Sağlık Ocağı yoktur. Köy ilkokulu 1988 yılında betonarme olarak yapılmıştır. Köyün Camisi, halk tarafından 1970 yılında ahşap bina olarak yapılmıştır. Caminin lojmanı yoktur. Başören Köyü’nün Belpınarı mevkiinde krom (C) madeni, Çoröz Deresinde alçı taşı, Kuru Dere mevkiinde mermer taşı bulunmaktadır. Başören Köyünde yaşayyan halktan Siniklioğulları (Şahin), Malatya’nın Arapkir ilçesi’nin Saltuklar Köyünden gelmişlerdir. Kürklüler (Kürklü) Malatya Hekimhan ilçesi Kalmuklar Köyünden gelmişlerdir. Cumolar (Bölücek) Ankara’nın Aymana bölgesinden gelmişlerdir. Doğanlar (Doğan) Malatya’nın Akbaba bölgesinden gelmişlerdir. Soyadı (Yılan+Çetin+Kara+ Yıldız) olanlar da bu bölgelerden gelmişlerdir. Başören Köyünde sırasıyla Kürklü Kürklü, Mehmet Kürklü, Emin Kürklü, Davut Doğan (1989-1994), Mehmet Şahin (1994) muhtarlık yapmışlardır. 1960 yılında 100 hane iken 1997 yılı itibariyle 45 haneye düşmüştür. Başören Köyü’nde göç olayı yoğundur. Köyden göç edenler; İstanbul, Gaziantep, İzmir, Ankara vb. gibi büyük şehirlere giderek yerleşmişlerdir. 1997 yılı itibariyle Gelincik Mezrasında 5 kadın, 6 erkek toplam 11 kişi yaşamaktadır. Başören Köyünde 130 kadın, 119 erkek toplam 249 kişi yaşamaktadır. 1997 yılına göre 44 hane kalmış olan Başören Köyü’nün yıllara göre nüfus tablosu şöyledir:

Yıl Erkek Kadın Toplam

1927 - - -

1935 - - 417

• 228 223 451

1945 280 213 493

1950 - - 305

1955 174 155 329

1960 205 218 423

1965 201 228 429

1970 206 261 467

1975 245 256 501

1980 287 285 572

1985 282 255 537

1990 153 206 359

1997 125 135 260

08-Beypınar Köyü  

Gürün İlçesi’nin kuzeybatı kesiminde, Pınarbaşı ilçesi ile sınır olan, ilçe merkezine 45 kilometre uzaklıkta bulunan Beypınar Köyü ismini, köyün aşağı kısmındaki Pınar(çeşme)dan almaktadır. Bu çeşmenin adı Beypınardır. Eskiden oymak beyleri, bu çeşmenin başına bir araya gelerek ziyafet düzenledikleri için, beylerin pınar anlamına gelen Beypınar adı verilmiştir. Beypınar Köyü’nün hemen hemen her yerinde pınar/kaynak suları bulunmaktadır. Çok tatlı ve berrak bir suyu bulunmaktadır. Bu köyümüz, adını bu pınarlardan almış olduğu da söylenen rivayetler arasındadır. Daha önceki dönemlerde, Akpınar-Beypınar, Yolgeçen-Beypınar, Göbekören-Beypınar arasında bulunan “Yarış Yeri” mevkiinde obalar arasında çeşitli yarışmalar, özellikle at yarışları ve güreş müsabakaları düzenlenirdi. Beypınar Köyü Tohma Havzası’nın bulunduğu bölgenin en yüksek yerinde bulunmaktadır. Beypınar Köyü Tahtalı Dağları’nın eteğinde ve Göğdeli Yaylası’nın üzerinde bulunmakta oluşu, Seyhan ve Ceyhan Irmakları’nın kollarının/kaynaklarının aradan çıkmış olması ve geniş Salyurt Yaylalarına sahip bulunması itibariyle hayvancılık konusunda en elverişli köylerimizden birisidir. Beypınar Köyü’nün dolayısıyla Tahtalı Dağları’nın bulunduğu nokta Doğu Anadolu ile Orta Anadolu’yu birbirinden ayıran konumda bulunmaktadır. Beypınar Köyünün bundan yıllar öncesinde, ardıç ormanıyla kaplı olduğunu yaşlılar ifade etmektedirler. Beypınar Köyü daha önceki yıllarda Pınarbaşı (Aziziye) ve Elbistan ilçelerine bağlıydı. Daha sonraki yıllarda Göbekören Nahiyesi ile birlikte Gürün ilçesi’ne bağlanmıştır. Beypınar Köyünde Kamışlı dere mevkiinde, Hititler dönemine ait kaya kabartması(Kızoğlan Heykeli) bulunmaktadır. Günümüzde bu kaya kabartmaları kırılmış bir haldedir. Köyün üst kısmında, tarihin hemen hemen her dönemine ait birçok alet ve eşya çıkan tarihi bir kale vardır. Tarihi kaynaklarda belirtilen Hititler dönemindeki Comana/Komana kentinin bu bölgeye yakın olması nedeniyle, bu köyümüzün çok eski çağlardan beri yerleşim yeri olduğunu göstermektedir. Beypınar Köyü’nün üst kısmında bulunan kalede birtakım eski madeni paralar, çanak ve çömlekler bulunmuştur. Değirmenin önü denilen yerde eski yerleşim alanı ve mezarlar bulunmaktadır. Burada bulunan ve osmanlı döneminden beri işletilen su değirmenleri varlığını halen korumaktadır. Yazı mevkiinde eski yerleşim alanı bulunduğu gibi, Dağlağan mevkiinde, Aksaktaşı mevkiinde tarihi yerler, savaş yerleri ve ziyaret yeri bulunmaktadır. Salyurt Yaylasında, Göğ Bayram’ın yurdu denilen yerde birçok eski yerleşim yerleri bulunmaktadır. Tahtalı Dağlarında bulunan bir mağarada ise, çeşitli kaya kabartmaları ve resimler bulunmaktadır. Beypınar Köyü ile Akpınar Köyü arasında eski devirlere ait olan üç adet Tümülüs bulunmaktadır. Bu tümülüsler hakkında her hangi bir araştırma ve kazı yapılamadığından hangi dönemlere ait olduğu kesin olarak bilinememektedir. Gelin Mezarı ile Çam Mağara bölgelerinde eski yerleşim yerleri ve tarihi kalıntılar bulunmaktadır. Beypınar Köyünün sınırları içinde, her biri farklı dönemlere ait olan 13 adet yerleşim yeri bulunmaktadır. Beypınar Köyünün Salyurt/Göğdeli Yaylasında bulunan ve Sümerler’den kalmış olduğu sanılan dikili taşlar, Çevirme Köyü’ne kadar uzanmaktadır. Bu dikil taşlar, Kangal İlçesi’ne doğru uzyıp gitmektedir. Bu taşların eski dönemlerde devletler arası sınırları belirtmiş olduklarını sanıyoruz. İstanbul’da bulunan Başbakanlık Devlet rşivleri genel Müdürlüğünde 14863 numarada 6. Sayfada 1268/1852 tarihine ait kayıtlarda Karadoruk, İncesu, Kızılveran, Yılanhüyük ve Beypınar köyleri hakkında bilgiler mevcuttur. XVIII. yüzyıl sonlarına kadar Türkmenler bu bölgelere sürüleriyle koyunlarını otlatmaya gelmekteydiler. Zaten bilindiği gibi Salyurt Yaylası II. Abdülhamit zamanında padişaha ait “has tımarı” idi. Burada askeri bir kışla bulunmaktaydı. Osmanlı ordusuna at yetiştiren bir hara çiftliği bulunmaktaydı.

XIX. Yüzyılın başlarında bu köyde sayıları mahdut Hristiyan nüfus yaşamaktaydı. Bunların mezarları halen köydedir. Bir çoğu Müslüman olmuş, tehcirinde burada hayatlarının sonuna kadar yaşamamışlardır. Beypınar Köyü halkı İstiklal Harbine aktif olarak katılmışlardır. 4-11 Eylül 1919 tarihinde yapılan Sivas Kongresine bu köyden yaşayan Mehmet Bey (Malkoç/Moğolkoç) temsilen katılmıştır. Sivas Kongresi Heyeti’nin toplu olarak yer aldığı resimde, Atatürk’ün arkasında sakallı olan kişi, Mehmet Malkoç Beğ’dir. Mehmet Bey, Atatürk’e Salyurt Yaylası’nın yapılacak Hara Çiftliği için en uygun yer olduğunu söyleyerek bu bölgeyi takdim etmiştir. Bunun üzerine Atatürk, Mehmet Bey’e bir saat ile bir tane at hediye olarak göndermiştir. Gürün Bölgesinde yapılan Ermeni sevkiyatı esnasında Mehmet Bey’i devlet resmi olarak görevlendirmiştir. Bu bölgedeki sevkiyatı Göbekören’den Godas, Börklü/Kındıralık’tan Şeyhamit Ağa, Beypınar Köyün’den Mehmet Bey idare etmişlerdir. İstiklal Harbine Beypınar Köyün’den 90 kişi katılmıştır. Bunlardan sadece 4 kişi geri dönmüştür. Bunlar ise; Yusuf Öz (1882-1947), Reco Mehmet, Cemle Mehmet, Traş Durdu adlı kişilerdir. Beypınar Köyünde İstiklal Harbine bir evden altı evladı gittiği halde geri dönmeyenler de vardır. Allöşler’den iki kişi (Mustafa ve Müslim) katılırken, Sofu Mehmet Ali’nin kardeşleri Acer Osman ve Sağır Ali geri dönmeyenler arasındadır. Elbistanlıoğulları (Dikkolar) Oymağından yedi kişi savaşa katılmak üzere gitmiştir. Altı amcasıyla cepheye gitmiş olan Yusuf Öz cepheden altı amcasını şehit vermiş, sadece kendisi köyüne dönebilmiştir. İstiklal Harbine katıldıktan sonra Ruslar’a esir düşen ve sonraki yıllarda cepheden köylerine geri dönen diğer gâziler ve Yusuf Öz’ün anlattıklarına göre; Ruslar, esir değişimi sırasında esir Türkler’i yıkanacaksınız diye bir hamama sokarak yukarıya bakmalarını söylüyorlar. Hamamın yukarısından bu insanların gözlerinin kör olması için zehirli su sıkıyorlar. Gözleri tamamen kör olanlar uzun yolculuğa açlık ve susuzluğa dayanamadıkları için, Türkiye’ye bile gelemeden yolda ölüyorlar. Beypınar Köyü halkı yurdumuzun değişik yörelerinden gelerek buraya yerleşmişlerdir. Beypınar Köyü’ne gelerek ilk yerleşen kabilenin Traşlar/Baltacılar (Şahiner) olduğu ve Malatya’nın Setrek/Ulupınar bölgesinden geldikleri bilinmektedir. Beypınar Köyü’ne ikinci olarak gelenler, Elbistanoğulları/Dikkolar (Öz) oymağıdır. Dikkolar (Öz) maraş İli Elbistan İlçesinden gelerek bu köye yerleşmişlerdir. Setrekliler (Polat+Şahin-Şahiner) Malatya/Darende Setrek/Ulupınar Bölgesinden gelmişlerdir. Acerasanlar (Dalgıç ve Dalkılıç) Yukarı Setrek/Ulupınar’dan gelmişlerdir. Vitesoğulları (Demirkaya), Elbistan’ın Lorşin Bölgesinden gelmişlerdir. Memişler (Demirkaya) Ankara’nın Haymana’dan gelmişlerdir. Hebipler, Yedibelalar, Mıstıklar (Koç), Ankara’nın Haymana bölgesinden gelmişlerdir. Tapkir’ler (Doğan+Kavun), Malatya’nın Akçadağ ve Kozluca bölgesinden gelmişlerdir. Mevlütler (Dağlayan), Şarkışla’nın Ebesil Köyünden gelmişlerdir. Behzatlar (Karataş) Afşin’in Kerevin bölgesinden gelmişlerdir. Gekkolar (Aygün) Afşin’in Oğlakkaya bölgesinden gelmişlerdir. Dervişler (Koca), Ağrı Eleşkirt bölgesinden gelmişlerdir. Sorcular (Tanır), Elbistan’ın Tanır bölgesinden gelmişlerdir. Albazoğulları (Yılmaz), Kangal’dan gelmişlerdir. Adıgüzeller (Tapan), Darende’nin Ayvalıya, buradan Yazyurdu/Celikan’a, daha sonra Beypınar Köyü’ne gelmişlerdir. Allöşler (Arslan), Yukarı Sazcağız Köyünden gelmişlerdir. Vakkaslar (Akkuş), Ankara Haymana’dan gelmişlerdir. Ehmolar (Küçük), Ankara Haymana’dan gelmişlerdir. Beypınar Köyü’nün yaşamında önemli saymış olduğu birtakım olaylar vardır. Bunlardan bazıları, İstiklal Harbi esnasında delege olarak Mehmet Malkoç Beğ’i göndermeleri, 1945 yılında Türkmen Beğ’i Salbayrak’ın salyurt yaylasına yerleşerek buradan çıkmak istemeyerek devlete isyan etmesi, 1952 yılında, 53 çocuğun kızamık salgını nedeniyle ölmesi, Gürünlü Ahmet (1927-1994) pehlivan namıyla meşhur olan, 79 kilo karakucak güreş müsabakalarında Avrupa ve Türkiye birincilik ve ikincilikleri olan Ahmet Doğan(pehlivan)ın bu köylü olmasıdır. Ahmet Pehlivan, çok güçlü ve kuvvetli bir pehlivandı. Sarma oyunu meşhurdur. Bu oyunuyla Tekrahmalı güreşçi Hamdi Pehlivanı srma oyunuyla bir güreş esnasında sıkarak öldürmüştür. Beypınar köyünün bir başka meşhur kişisi de nüktedanlığı ve hazır cevaplılığı ile ünlü olan Allöş Ramazan’dır. Ayşe Fatma Dalgıç ise Beypınar Köyünde çok güzel şiir söyleyen ve ağıt yakan kişi olarak bilinmektedir. Eskilerin deyimiyle yörenin en meşhur SAGU’cusu idi. Çeşitli köylere götürülerek Ayşe Fatma Dalgıç’a söyletmekteydiler. 50’ye yakın ağıtı bulunmaktadır. Ayşe Fatma Dalgıç’ın kızı olan Didar Öz (1932-1994)de annesi gibi çok güzel şiir söyler ve ağıt yakardı. Köyde bir başka sagu söyleyen kadın ise Raziye Arslan (1920-1999) idi. Gürünlü Şairlerden Şeyhamit Şahiner (1961) ve Murat Öz (1980) bu köyden doğmuştur. Araştırmacı-Yazar Mehmet Ali Öz, bu köyden doğmuştur. Beypınar köyünün ihtiyaçları eskiden beri Salma Usulü ile halledilmeye çalışılmaktadır. Köylüler arasında imece usulü bütün varlığıyla sürdürülmektedir. İstiklal Harbi sırasında Beypınar köyünde muhtar Osman Vitesoğlu (Güççük Osman) idi. Daha sonra; Hasan Dalgıç(Acer Hasan), Maşkalah Ali, Ehmo Küçük, Mevlüt Dağlayan, Mehmet Kavun, Ömer Koç, Hacı Cuma Şahiner, İsmail Demirkaya, İbrahim Koç (15 yıl), Mustafa Akkuş (15 yıl), Mehmet Demirkaya (1989-1994), Nizamettin Demirkaya (1994-2000), Hasan Dalkıç (2000-2004) Beypınar köyünün arazisi özellikle de hayvan yetiştiriciliği için otlak merası bol olmasına karşın yeterli teşviki ve desteği alamadığından güçlü bir hayvancılık yapılamamaktadır. Tarım arazisi ise eskiden sulu tarım yapılabildiği halde günümüzde bu durum çok azalmıştır. Bu nedenledir ki tarım ürünlerinde gerekli üretim ve kapasiteye ulaşılamamaktadır. Beypınar köyünde bol miktarda su bulunduğu için yaylalar ve otlakların bolluğuğu itibariyle hayvancılık için çok elverişli bir bölgedir. Köyün içinde 10 adet çeşme bulunmaktadır. Karaboğaz, Dağlayan ve Avşar deresi ve Salyurt yaylasından küçük ölçüde akarsuyu bulunmaktadır. Bu sularda az miktarda tatlı su balıkları mevcuttur. Yaylalarda ise hemen hemen her beşyüz metrede bir kaynak suyu bulunmaktadır. Göğdeli Yaylalarında içme suyu kaynakları oldukça boldur. Boşa akmakta olan bu suların Yolgeçen, Akpınar, Güldede, Başören vb. gibi köylere ulaştırılarak bu köylerde olan içme suyu sorunları büyük ölçüde çözümlenebilmesi mümkündür. Salyurt Yaylası Derdederman Pınarı, Çam Mağara, Çukuryurt, gibi birçok yerleri tam mesire yerleri ve özellikle de yaylacılık ve hayvancılık için en uygun yerlerdir. Börklünün Gölü, Berdi Gölü, Aynalı Göl, Yıldırım Gölü, Ziyaretin Göl gibi küçük ölçekli gölleri bulunmaktadır. Beyınar Köyünün arazisi üzerinde bulunan küçük ölçekli akarsuların üzerine baraj veya göletler yapıldığı takdirde köyün arazisinin % 90’ına yakın kısmı sulanır arazi haline gelecek durumdadır. Her ne kadar az da olsa sulu tarım yapılmakta ise de köyün genel ihtiyacını karşılayamamaktadır. Köylü tarım ve hayvancılıkla uğraşmaktadır. Beypınar Köyünde eskiden çok iyi kilim, halı, heybe vb. gibi el sanatları büyük ölçüde yapılmaktaydı. Günümüzde ise bu durum çok azalmış durumdadır. Kilim ve halıcılık teşvik edilerek bu konuda köy halkı için önemli bir gelir kaynağı elde edilir hale gelecektir. Beypınar Köyünde tarım ve hayvancılığın, küçük ve büyükbaş hayvan üreticiliğinin artırılması ve teşviki şarttır. Arıcılık üretiminin teşviki şarttır. Çünkü arazisi bunlara çok uygun bir haldedir ve büyük bir potansiyeli mevcuttur. Köyde Tarım Kredi Kooperatifinin kurulması, kalkınma ve üretim kooperatifinin kurulması şarttır. Beypınar Köyü’nün en başlıca sorunları yoldur. Yol sorunu stabilize yapılarak büyük ölçüde halledilmiş durumdadır. Göbekören, Akpınar, deveçayır, Camiliyurt, gerdekmağara gibi küme köylerin yolu olması nedeniyle asfaltlanması halinde, beş altı tane köye ait yol sorunu çözümlenmiş olacaktır. Bu yol, kış aylarında çoğu zaman en az beş ay kapalı kalmaktadır. Sulama kanalları ve göletlerin yapılması şarttır. İçme suyu 1997 yılında kapalı su şebekesi haline getirilmiştir. Köye elektrik 1986 yılında gelmiştir. YSE 1972’de 8 adet çeşme yapmıştır. Telefon 1986 yılından 1997 yılına kadar tek telefon (acente) olarak devam etmiş, 1997 yılında santral kurularak evlere telefon verilmiştir. Köyün camisi, 1920 yılından yapılmıştır. Ahşap bina olan köyün camisi, 1983 yılında köy halkı tarafından yeniden betonarme bina olarak yapılmıştır. İlkokulu, 1960 yılında yapılmıştır. Köy ilkokulu, 1993 yılında yeniden inşa edilmiştir. Ancak köyün ihtiyacına cevap verememektedir. Köyde beş öğretmen görev yapmaktadır. Sağlık evi, 1992 yılında yapılmıştır. 1995 yılında caminin lojmanı köy halkı tarafından yapılmıştır. Beypınar Köyünde maden rezervi olarak kalenin ardı mevkiinde kalorisi yüksek bir kömür yatağı bulunmaktadır. Kızılgüney/Çam Mağara’nın karşısında kok kömürü rezervi bulunmaktadır. Akşaktaşı ve Sivridağ mevkiinde ise alçıtaşı bol miktarda bulunuyor. Beypınar Köyünde de diğer köylerimizde olduğu gibi göç sorunu az da olsa yaşanmaktadır. İzmir, Ankara, İstanbul, Karabük/Zonguldak gibi büyük şehirlere göç etmişlerdir. Son yıllarda göç olayı giderek artmaya başlamıştır. 1960 yılında 150 hane olan Beypınar Köyü, 2000 yılında 142 hane kalmıştır. Beypınar Köyünde, 1950 yılından 2000 yılına kadar toplam 452 hane başta İzmir, İstanbul, Bolu, Kocaeli (Düzce), Bursa, Ankara, Adana, Karabük, Antalya, Mersin, Osmaniye, Kayseri, Sivas, Maraş, Malatya gibi büyük şehirlere göç ederek yerleşmişlerdir.

Yıllara göre Beypınar Köyü’nün nüfus tablosu şöyledir:

 Yıl Erkek Kadın Toplam

1935 - - 375

1940 221 238 459

1945 203 218 421

1950 - - 430

1955 254 258 512

1960 282 311 593

1965 280 332 612

1970 348 312 660

1975 356 388 744

1980 351 453 804

1985 398 374 772

1990 353 436 789

1997 403 430 833

21-Eskihamal(Keşoğlu)Köyü

Gürün İlçesi’nin kuzeydoğu kesiminde yer alan, ilçe merkezine 40 km .’lik mesafede bulunan Eskihamal Köyü, merkez bucağına bağlıdır. Kozakmağara, Ayranca, Dırışlar, Çatkara gibi mezraları bulunmaktadır. Eski ismi Hamal Çayı olan Yeşildere Köyü, 1990 yılına kadar Eskihamal Köyü’nün mezrası idi. Fakat 1990 yılında muhtarlık olmuştur. Körmustolar/Kılıçdoğan Köyü de Eskihamal Köyünün eskiden mezrası idi. 1990 yılında muhtarlık olmuştur. Gürün İlçesi’nin en eski köylerinden birisi olan Eskihamalın ismi konusunda değişik rivayetler bulunmaktadır. Bu nedenle birçok ismi bulunmaktadır. Üstboğaz: Yeşildere ile Eskihamal arasında bulunan bir boğaz(dere)dan dolayı bu ismi almıştır. Eskihamal Köyü: Bu köyümüz tarihinin, Kangal’a İlçesine bağlı Yenihamal Köyünden eski olması nedeniyle Eskihamal Köyü denmiştir. Eskihamal Köyünün en eski ismi “Güdülveren’dir. “Az veren, kıt veren” anlamına gelmektedir. Keşoğlu: Eskihamal Köyü’nün eski isimlerinden birisi Keşoğludur. Bilindiği gibi Keş, Türkmenlerce ayrandan yapılan bir çökelek türüdür. Daha önceki yıllarda burada çok iyi keş yapılmış olduğu için bu isim verilmiştir. Eskihamal Köyü ve bu köye bağlı mezralar, eski kervan yolunun geçtiği mıntıkadan yer almaktadır. Köyün doğusunda, Erikli mıntıkasında, Kangal Etyemez bölgesine doğru giden yolun kalıntıları halen varlığını korumaktadır. Yeşildere Köyü’nün (Eskihamal Köyü’nün doğusunda), eski ismi Hamal Çayı’dır. Bu köyün içinde eski İpek Yolu’nun kalıntıları halen mevcuttur. Horasandan örülmüş tarihi duvarlar ve mozaiklere bugün bile rastlamak mümkündür. Yeşildere Köyü’nün güneyinde Armutluyurt ve Matçonun yurdu mevkilerinde eski dönemlere ait yerleşim yerleri bulunmaktadır. Tarihi kervan yolu, Eskihamal Köyü’nün doğu kesiminde geçiyordu. Malatya-Darende-Bicir-Sofular Köyünü birleştiren yol bu güzergahtan geçerek Eskihamal mıntıkasına ulaşıyordu. Yeşildere ile Bicir (Darende) Köyü arasındaki Meşe mevkiinde, Kıllı Ziyaret adı verilen bir tarihi yer bulunmaktadır. Burada çam ağacının bulunduğu yer, Eskihamal Köyü ve mezralarında ziyaret yeri olarak kabul görmektedir. Köylüler buraya her yıl adak kurbanlarını kesmeye ve herhangi bir dileği olan buraya dilek dilemeye gelirler. Aynı zamanda burası yağmur duasının da yapılmış olduğu bir yerdir. Eskihamal köyünün hudutları şöyledir; doğusu; Gök boynundaki eski sanı taş ve dana deresi. Batısında; sandakar yolu ve çakanın hüyük ve külahlının karapınar gediği ve par yere gediği Külahlıdan gelen yol ve Cennet pınarı. Kuzeyinde; Çevlü tepesi Ade gölü ve ibiş oğlu tarlası ve gelen şuğulu ve kavak yurdu taş köprü ve ay deresinin büyük cadı yurdunun sulağı ve piç kavağı köprüsü. Güneyi; Saz taşı hüyüğü ve yaprak yanının yol, kösüreliğin taş. Eskihamal Köyü en eski yerleşim birimidir. Mezralar daha sonraki yıllarda kurulmuştur. Eskihamal Köyü’nün dokuz tane mezrası vardır.

1-Hamal Çayı(Yeşildere) Eskihamal Köyü’ne ilk olarak gelip yerleşen ve Keşoğlu diye bilinen zatın üç oğlundan birisi olan Osman, bugünkü Hamal Çayı’na giderek yerleşmiştir. Burada yaşayan aileler, bu zatın ahfadıdır. 1990 yılında Hamal Çayı ismi, Yeşildere Köyü olarak değiştirilmiştir. Yeşildere Köyü aynı yıl içinde muhtarlık olmuştur.

2-Keşoglu (Eskihamal) Köyü: Keşoğlu olarak bilinen zatın üç oğlundan Osman Hamal Çayı’na (Yeşildere) Köyü’ne yerleşince, diger iki oğlu Halil ve Mehmet de Keşoğlundan kalmışlardır. Burada yaşayan ailelerin çoğu bu iki zatın soyundan gelmektedirler. 1989 yılında muhtarlık olmuş, ismi Eskihamal olarak degiştirilmiştir.

3-Kılıçdoğan (Körmustolar) Köyünün ismi, Keşoğlundan ayrılarak buraya yerleşen Körmusto adındaki zattan dolayı almıştır. 1990 yılında Körmustolar muhtarlık olunca ismi, burada yaşayan Kılıç ve Doğan soyadını taşıyan aillelerin isimleri birleştirilerek Kılıçdoğan Köyü denilmiştir. Bu köyde yaşayan ailelerin aynı soydan olmalarına rağmen Soyadı Kanunundan Doğan, Çokkoca, Balkaya gibi soyadlarını almışlardır.

4-Koyunlukoca: Koyunlukoca mezrasının en büyük sorunlarından birisi yol, diğeri içme suyu sorunudur. Köyün kuzeyinde, Zebik mevkiindeki suyun kapalı şebneke halinde getirilerek içme suyu sorunu çözümlenebilir.

Keşoğlu Sülalesinden bazı aileler bu mezraya yerleşmişlerdir. Çirciler, Malatya Hekimhan bölgesinden, Poyrazoğlu ve Toprak soyadını taşıyanlar, Elbistan Aktel Bölgesinden gelmişlerdir. Alhaslar (Karatilki+Ceylan+Sönmez+Koyun+Taş+Devetaş+Göl) Maraş Elbistan Bölgesinden gelmişlerdir. 2000 yılı itibariyle 20 hane kalmıştır. Koyunlu koca Mezrasından İstanbul’a 85 hane göç etmiştir.

5-Dırışlar: 10 hanelik bir mezradır. Keşoğlundan ayrılan aileler burada yaşamaktadırlar. Soyadı Kanununda; Menekşe, Kil, Yanık, Kilci, soyadını almışlardır.

6-Kozakmağara: 10 hanelik bir mezradır. Burada yaşayanların soyadları Akpınar’dır. Buraya Karadoruk Köyü’nden gelmişlerdir.

7-Dayakpınar Köyü: Eskihamal Köyü’nün mezrası iken daha sonra muhtarlık olmuştur.

8-Başkaragöz Mezrası: On hane bulunmaktadır. Bu mezrada Tatar soyadını taşıyan aileler yaşamaktadır.

9-Ayranca Mezrası: Burada yaşayan halktan Hacıomarlar (Tozman+Duran+Turcan+Ayran), Malatya Akçadağ Bölgesinden gelmişlerdir. Parçikanlar (Parçikan), Malatya Akçadağ Bölgesinden gelmişlerdir. Ayranca Mezrasının 2000 yılına göre 11 hane olup, 11, 35 erkek, 36 kadın toplam 71 kişi bulunmaktadır. Gürün ilçesinin en eski köylerinden birisi olduğu gibi eski ticaret ve kervan yolunun üzerinde bulunmuş olması nedeniyle de tarihi önemi arzetmektedir. Eskihamal Köyü’ne Keşoğlu adındaki kimseler ilkönce gelerek yerleşmişler daha sonra da yurdun çeşitli yerlerinden gelerek buraya yerleşenler olmuşlardır. Eskihamal Köyünden sülaleler ve geldikleri yerler şöyledir: Eskihamal Köyüne ilk olarak Keşler (Yılmaz+Çay), Tunceli Çemişgezek Bölgesinden, Külükenliler (Toklu), Gaziantep Islahıye bölgesinden, Dinnolar (Çitil) ve Çarolar (Kara) adlı oymaklar gelerek yerleşmişlerdir. Keşoğlu (Yılmaz+Çay) Sülalesi: Köye ilk yerleşen sülale olarak bilinmektedir. Malatya Yama bölgesinden önce Darende Ayvalı Köyü’ne daha sonra Eskihamal Köyü’ne yerleşmişlerdir. Keşoğlu’nun üç oğlundan Osman Yeşildere (Körmustolar) Köyüne, Mehmet ve Halil de Keşoğlu/Eskihamal Köyüne yerleşmişlerdir. Eskihamal Köyü halkı daha önceleri Sünni-Kürt lisanıyla konuşmaktaydılar. Eskihamal Köyü Halkından; Çorolar (Çitil), Leventler (Duran), Malatya Akçadağ’dan gelmişlerdir. Çobanuşağı (Ayran), Malatya Akçadağ’dan gelmişlerdir. Körmamolar (Dikilitaş): Malatya Dirican bölgesinden gelmişlerdir. Ömerağalar (Genç+Temel), Darende Zaviye bölgesinden gelmişlerdir. Kürtaliler (Koç), Ankara Haymana’dan gelmişlerdir. Seyfolar (Şahin) Ankara Haymana’dan gelmişlerdir. Alikirler (Kara), Malatya Dırıcan bölgesinden gelmişlerdir. Keşler (Yılmaz) Malatya Dirican bölgesinden gelmişlerdir. Oğun Soyadını taşıyanlar Malatya Hekimhan bölgesinden gelmişlerdir. Haceliler (Yıldırım), Darende bölgesindennden gelmişlerdir. Soyadı Göl olanlar İslahiye bölgesinden gelerek buraya yerleşmişlerdir. Boz Soyadını taşıyanlar ise Hamal Çayı mezrasında yaşamaktadırlar. Eskihamal Köyünde, son yıllarda sebze ve meyvecilik üretimine başlanmıştır. Köy ve mezralardaki en büyük sorunları içme suyu sorunu ve yol sorunudur. Eskihamal Köyü’nün ve mezralarının yolu stabilizedir. Bu nedenledir ki kış aylarınca uzun bir müddet kapalı kalmış olduğundan halk zorluklar içinde kalmaktadırlar. Köyde elektrik ve telefon, okul, camii bulunmaktadır. Eskihamal Köyünde Sağlık Evi bulunmaktadır. Diğer sosyal hizmet birimleri yoktur. ihamal Köyünde göç edenler başta Istanbul, Izmir, Ankara, Bursa gibi daha birçok büyük şehirlere göç ederek buralara yerleşmişlerdir. Tiyatrocu spiker Cem Yılmaz, Şair Osman Toklu (Eskihamal/1954- ), Araştırmacı Yazar İrfan Yılmaz bu köyden doğmuştur.

Eskihamal Köyünde ve mezralarında da hızlı göç olayı yaşanmaktadır. 1997 yılı ETF sonuçlarına göre Eskihamal Köyü merkezde 96 hane mevcut olup 237 kadın nüfusu ve 216 erkek nüfusu vardır. Toplam nüfusu (merkezin) 453 kişidir. Eskihamal Köyünün 2000 yılı itibariyle 87 hane olup, 185 erkek, 208 kadın, toplam 393 kişi nüfusu vardır. Ayranca mezrasının 1997 yılı itibariyle 14 hane mevcut olup, 43 kadın, 56 erkek, toplam: 99 nüfusa sahiptir. 2000 yılına göre 11 hanedir. 35 erkek, 36 kadın, toplam nüfusu 71 kişidir. Dırışlar mezrasının 1997 yılı itibariyle; 14 hanesi mevcut olup, 47 kadın, 45 erkek, toplam 92 nüfusa sahiptir. 2000 yılında 11 hanedir. 26 erkek, 40 kadın, toplam 66 kişi nüfusu vardır. Koyunlukoca mezrasında 19 hane mevcut olup, 69 kadın, 64 erkek, toplam 133 nüfusu vardır. 2000 yılı itibariyle 20 hanedir. 55 erkek, 51 kadın, toplam 106 nüfusu vardır. Kozakmağara mezrasında 36 kadın, 25 erkek, toplam 61 nüfusu bulunmaktadır. 2000 yılı itibariyle 10 hanedir. 28 erkek, 34 kadın, toplam 62 kişidir.

Eskihamal Köyü’nün yıllara göre nüfus tablosu ise aşağıdadır.

Yıl Erkek Kadın Toplam

1935 - - 711

1940 418 391 809

1945 422 392 814

1950 - - 864

1955 562 546 1108

1960 689 627 1316

1965 734 715 1449

1970 654 715 1369

1975 796 759 1555

1980 754 801 1555

1985 844 702 1546

1990 429 530 959

1997 406 432 838

22-Gerdekmağara Köyü

Gürün ilçesinin en uzak köylerinden birisi olan Gerdek Mağara Köyü, ilçe merkezine 65 km .’lik uzaklıktadır. Gerdekmağara Köyü’nün bir ismi Avşar’dır. Köy halkının Avşar İlbeylerinden Torun Oymağına mensup olmaları nedeniyle bu ismi almasına neden olmuştur. Gerdekmağara isminin değişik rivayetleri vardır. Bu rivayetlerden birisi; köyün batı kesiminde bulunan mağaranın kapısının gerdekli bir halde olması nedeniyle bu ismin verilmiş olduğu söylenmektedir. Bir diğeri, burada birbirini seven iki gencin kaçarak burada gerdeğe girmiş olmalarından dolayı bu ismi almıştır. Gerdekmağara Köyü’nün güney kesiminde yer alan mağara da eski devirlere ait olduğu tahmin edilen kaya kabartmaları ve çeşitli şekiller bulunmaktadır. Gerdekmağara köyünün komşusu Camiliyurt köyü ile hududu; çetindere üç pınarların sırtı, çetintaş. Damızlık köyü ile hududu; Solarpınar sırtı, camuzlu suyu sığır yatağı. Bozhüyük köyü ile bağlıyacak Çavdar köyü ile camuzlu su, çetin taş mevkiileri. Gerdekmağara Köyü halkının büyük bir kısmı bu köye Fransızlar’a karşı yapılan mücadele esnasında göstermiş oldukları başarıdan dolayı Diyarbakır bölgesinden buraya yerleştirilmişlerdir. Gerdekmağara Köyü Halkından; Topallar (Topaloğlu+Üçpınar+Çaylak), Kayseri Pınarbaşı İlçesinin Gebelek bölgesinden önce Söğütdere bölgesine, sonra Gerdekmağara Köyüne gelmişlerdir. Gaziler (Şahin+Çiftçi+Ateş+Yıldız+Göl+Gül+Doğan) Diyarbakır bölgesinden gelince Borandere mıntıkasına, sonra Gerdekmağara köyüne yerleşmişlerdir. Cansızlar (Cansız+Dağ+Yılmaz+Göz) Diyarbakır Bölgesinden gelmişlerdir. Sazlar (Dal+karapınar+Yılmaz+Kalay+Mağara) Yozgat/Bozok bölgesinden gelmişlerdir. Eseler (Güneş), Borandere Bölgesinden gelmişlerdir. Gülali Cansız, Ali Topal, Mehmet Mağara, Osman Mağara, Ali Cansız, Ali Şahin, hasan Göl, Hüseyin Şahin, Kadir Cansız gibi şahıslar sırasıyla köyde muhtarlık yapmışlardır. Gerdek mağara Köyünde Mustafa Şahin ve Ali Güneş, Kafkas Savaşlarında, Mehmet Çavuş da Yemen savaşlarında şehit düşmüşlerdir. Gerdekmağara Köyü halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Dölek, barıtçı, üçöz, üçgöz, keklik pınarı, kervan mezarı, büyükgüneyin eteği, Çamurlu kozo sırtları, taşlı güney gibi mevkileri bulunan Geredekmağara Köyünde sebze ve meyve yetiştirilmemektedir. Kavak, söğüt, patates, soğan, sarmısak, çayır, yonca, goranga, arpa, buğday gibi ürünler elde edilmektedir. Eskiden olduğu gibi günümüzde de evlerde Avşar kilim ve halıları dokunmakta ve rağbet görmektedir. Gerdekmağara köyü, Gürün İlçe merkezine 65 kilometre , Sarız İlçesi’ne 35 kilometre mesafede olduğu için 1994 yılında Sarız ilçesine bağlanmıştır. 2000 yılı itibariyle 60 hanedir. Elektrik ve telefon 1986 yılında gelmiştir. Köyde, 1974 yılında yapılan tek sınıflı bir ilkokul bulunmaktadır. Köy ilkokulu eğitim ve öğretime açıktır. Köyde halk tarafından 1979 yılında yaptırılmış olan bir cami bulunmaktadır. Caminin lojmanı bulunmaktadır. Gürün İlçesinin diğer köylerinde olduğu gibi bu köyde de oldukça yoğun bir şekiilde göç olayı yaşanmaktadır. Bu köyün büyük bir kısmı Adana, Mersin, Osmaniye, Kayseri, Sarız, Pınarbaşı gibi şehirlere giderek yerleşmişlerdir.

Yıllara göre Gerdekmağara Köyü’nün nüfus tablosu şöyledir:

Yıl Erkek Kadın Toplam

1927 - - -

1935 - - 259

1940 143 131 274

1945 159 142 301

1950 321

1955 153 149 302

1960 232 196 428

1965 140 155 295

1970 154 182 336

1975 191 160 351

1980 175 159 334

1985 109 134 243

1990 154 136 290

1997 1994’de Sarız’a bağlandı.

23-Göbekören Köyü

Gürün İlçesi’nin kuzeybatısında, ilçe merkezine 38 km .’lik mesafede bulunan Göbekören Köyü ismini, köyün üst yanında, göbek şeklindeki Etiler’e ait göbek şeklindeki ören yerinden almaktadır.

İdari bakımdan Yazyurdu Nahiyesinde bağlı bulunan Göbekören Köyü, daha önceki yıllarda nahiye konumundaydı. Göbekören Köyünde, taştan yontulmuş bir Hitit (aslan) heykeli bulunmuştur. Bu heykel Ankara Etnoğrafya Müzesindedir. Göbekören Köyü Gürün İlçesi’nin en eski köylerinden birisidir. Köyün tarihi Hititler dönemine kadar uzanmaktadır. Göbekören köyünün komşusu hüyüklüyurt köyü ile sınırı; Güvercin kayası, çıtırığın sulak. Tekerahma köyü ile sınırı; Armutlu özden geçen kaş, Kör Bekirin tablak, değirmen yolunun üstü tablaktan geçen hat. Beypınar köyü ile olan sınırı; Aşçı yurdundaki mer’a ve sulağın iki köy arasında müşterek mer’a olduğu gibi, aşçı yurdu pınarının üstündeki ufak dereden deve kemiği mevkiindeki kalenin 200 metre doğusundan kuzeye doğru yukarıdaki sırt. Ve güz yatağından geçen hat. Osmandede köyü ile sınırı; Osmandede köyünün kale, tekerahma köyüne giden yol. Yazyurdu ile sınırı; deve kemiğindeki sırt, Yazyurdu köyünün üstündeki kaş ve Kaynarca arasında güneyden kuzeye doğru inen büyük dere.

Göbekören Köyü halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Son yıllarda hayvancılık azalmış durumdadır. Arazinin dar ve taşlı olması nedeniyle tarımda istenen verim alınamamaktadır. Köyün en büyük sorunlarından birisi içme suyu, diğeri yol sorunudur. Beypınar, Akpınar, Deveçayırı, Camiliyurt, Gerdekmağara gibi köylerin ulaşımını sağlayan, Malatya-Kayseri karayoluna 8 km .lik mesafede bulunan stabilize yolun asfaltlanması gereklidir. Köydeki içme suyu sorunu had safhadadır. Köyün içme suyu Beypınar Köyü’nün Karaboğaz mevkiinde getirilmiştir. Fakat bu su yeterli değildir. Köyün içme suyu sorununun çözümü ancak; Beypınar Köyünden getirilen suyun kaynağından artırılıp, kapalı şebeke haline getirilmesiyle mümkün olabilir. Köyün çeşitli yerlerine birtakım göletler yapılarak bahar aylarındaki yağmur ve kar sularının toplanmasıyla küçük çaplı da olsa arazinin sulanarak tarımın daha verimli hale getirilmesi sağlanabilir. Köyde bir ilkokul, bir cami vardır. Köye Elektrik ve telefon 1986 yılında gelmiştir. Elektrik ve telefon yoğun kış ve yolun kapanması nedeniyle sık sık arızalanmaktadır.

Göbekören Köyü halkından; Karamollaoğulları, Maraş Bölgesinden, Cabatlar (Özyurt), Elbistan Tanır Bölgesinden, Kodazlar (Özdemir), Elbistan İğde Köyünden gelmişlerdir. Hamolar (Bozdağ), Kırıkhan’dan gelmişlerdir. Kürdolar (Sığırcı), Malatya Akçadağ’dan gelmişlerdir. Zeyneller (Şahin), Elbistan Hunu bölgesinden gelmişlerdir. Kürthüseyinler (Boy), Erzincan bölgesinden gelmişlerdir. Sırmalılar (Kattı), Elbistan Demirci bölgesinden gelmişlerdir. Elbeyler (Elbey), Gümüşhane’den gelmişlerdir. Alolar (Yıldırım+Karakuş) Elbistan bölgesinden gelmişlerdir. Muhacirler (Güzel), Bulgaristan’dan gelmişlerdir. Delimemetler (Yılankaya), Kars Bölgesinden Elbistan bölgesine, buradan Göbekören Köyüne gelmişlerdir. Salihler (Dal), Hatay bölgesinden gelmişlerdir. Söylemez’ler Elbistan Kozanhüyük bölgesinden, Böcek’ler Elbistan bölgesinden gelmişlerdir. Mıstıklar (Küçük), Beypınar Köyünden gelmişlerdir. Aliler (Aktaş), Maraş İli Elbistan Bölgesinden gelmişlerdir. Adolar (Coşkun), Edeler (Koca), Patoslar (Polat), Kamyonlar (Çoban), Eggolar( ), Toycular( ), Bodurlar (Bodur), Türkiyenin çeşitli bölgelerinden gelerek bu köye yerleşmişlerdir.

Göbekören Köyünde, son yıllarda göç olayı oldukça fazlalaşmıştır. Arazi yetersiz kalmaktadır. Tarım ve hayvancılık ise hemen hemen tükenmiş durumdadır. Bu nedenle köy halkı zorunlu olarak başka illere, özellikle İstanbul, Ankara, Karabük, Kayseri, İzmir, Maraş, Adana, Hatay gibi büyük şehirlere göç etmektedirler. 1960 yılında 150 hane iken 1997 yılında 90 hane kalmıştır.

Yıllara göre Göbekören Köyü’nün nüfus tablosu şöyledir:

Yıl Erkek Kadın Toplam

1927 - - -

1935 - - 574

1940 267 318 585

1945 317 324 641

1950 - - 731

1955 400 436 836

1960 457 417 874

1965 437 409 846

1970 401 390 791

1975 270 277 547

1980 266 307 573

1985 317 306 623

1990 305 271 576

1997 263 270 533

25-Güldede Köyü

  Gürün İlçesi’nin güneybatı kesiminde yer alan, 45 km . uzaklıkta bulunan Güldede Köyü ismini, köyün yakınındaki Güldede adı verilen ve yöre halkınca ziyaret yeri olarak kabul edilen tarih öncesi çağlardan günümüze kadar gelmiş olan Hüyük/Tümülüs’ten almaktadır.

Güldede Köyünde bulunan eski devirlere ait hüyük, kale, ören yeri gibi tarihi kalıntılar, bu bölgenin tarih öncesi çağlardan beri yerleşim alanı olduğunu göstermektedir. Güldede köyünün hudutları; karakuyu köyü ile hududu Ziyaret yatağından geçen hat. Karapınar köyü ile sınırı, Kürklü Mehmet tarlası ve devlet koyağı. Tekerahma köyü ile hududu, halifenin tarlasının başı, hüyük, şeytanpınarının altındaki hüyük, hadım pınarının büyük toptaş. Başören köyü ile hududu, Ali bey kuyusu yazısı kuyusu, büyük güney.

Güldede Köyü halkının bir kısmı Malatya’nın Arapkir Bölgesinden bir kısmı, Sivas Zara İlçesi’nden, bir kısmı da Tokat (Zile) bölgesinden gelmişlerdir. Birimuşakları (Birim), Kürdükler (Erdal), Kürşükler (Boynueğri), Şüştüler (Kartal), Çakolar (Tepe), Karalar (Kara), gibi soy isimlerine mensupturlar. Arapkir’den gelenler Sinemili Aşiretine mensup olup, Zile ve Zara bölgesinden gelenler, Zaza Aşiretine mensupturlar. Güldede Köyü halkı her yıl eski Türk takvimine göre yılbaşı sayılan günlerde Ser-i Sala (Yılbaşı) adı verilen oyunu oynamaktadırlar. Bu oyun ve yapılan şenlikler çevre köylerde yapılan kış yarısı eğlencesine benzemektedir. Bu oyunlar, Türkler’in Orta Asya’dan beri oynamış oldukları milli bir oyundur.

Güldede Köyü halkında geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Bir diğer seçim kaynağı da kilim ve halıcılıktır. Su çok az olduğu için sulu tarım yapılmamaktadır. Buğday, arpa, nohut vb. gibi tahılların üretimi yapılmaktadır. Son yıllarda ise tarım ve hayvancılık azalmış durumdadır. Köyün içme suyu sorunu bulunmaktadır. Yol sorunu ise 8 km .’lik yolun asfaltlanmasıyla çözüme kavuşturulmuş olacaktır. Güldede Köyü ile Başören Köyü arasındaki suyun değerlendirilerek kapalı su şebekesinin yapılmasıyla hem Güldede Köyü’nün ve hem de Başören Köyü’nün içme suyu çözüme kavuşturulmuş olacaktır. Köyde camii yoktur. Okul bulunmakta ve eğitim öğretime açıktır. Köydeki kilim ve halıcılık desteklenmelidir. Köydeki göç olayının önlenmesi için tarım ve hayvancılık konusunda gereken önemin ve desteğin de sağlanması şarttır...

1960 yılında 60 hane olan Güldede Köyü, 1997 yılı itibariyle 21 hane kalmıştır. Köy halkı, ekonomik nedenlerden dolayı İstanbul, Ankara gibi büyük şehirlere göç ederek yerleşmişlerdir.

Yıllara göre Güldede Köyü’nün nüfus tablosu şöyledir:

Yıl Erkek Kadın Toplam

1927 - - -

1935 - - 151

1940 89 97 186

1945 93 100 193

1950 - - 212

1955 112 135 247

1960 146 145 291

1965 167 172 339

1970 152 197 349

1975 170 166 336

1980 161 169 330

1985 167 144 311

1990 55 65 120

1997 64 60 124

26-Güllübucak Köyü

Güllübucak Köyü Gürün İlçesi’ne 57 km .’lik mesafede, ilçe merkezinin güneybatı kesiminde yer almaktadır. Sarıören ve Aptalpınarı adında iki mezrası olan Güllübucak Köyü’nün 1997 yılı E.T.F sonuçlarına göre, mezraları dahil toplam nüfusu: 228 kişidir. Köyün arazisi üzerinde gerek tarlalarda ve gerekse kırsal kesiminde gül bitkisi bol miktarda bulunması nedeniyle, “güllü yurt, güllü yer” anlamına gelen Güllübucak Köyü ismi verilmiştir.

Güllübucak Köyü, Hurman Çayı’nın kenarında kurulmuştur. Bu nedenle de tarihi bir bölgede kurulması nedeniyle tarihsel geçmişi oldukça da uzun olan bir köyümüzdür. Dolayısıyla Güllübucak Köyü’nün tarihi, Hurman Kalesi’nin tarihi kadar eskidir. Bilindiği gibi Hurman Kalesi ve civarı Miladdan önceki yıllarda Hititler’in egemenliğinde bulunan Kizwatna Krallığı’nın daha sonraki yıllarda Geç Hitit Krallıkları döneminde Kumana (Comana) Krallığı’nın sınırları içinde bulunmaktaydı.

M.S. dönemlerde de Müslüman Araplar ile Bizans İmparatorluğu arasındaki mücadelenin en önemli sahalarından birisini oluşturmuştur. X. yüzyıldan sonra da Memlüklüler ile Dulkadirli Beyliği ve Osmanlılar arasındaki mücadele sahasını oluşturmuştur. Bu nedenledir ki bütün bu bölgelerde bulunan tarihi yerlere, kaleler ve eski yerleşim birimleri hep bu dönemin izlerini taşımaktadırlar. Güllübucak köyünün komşusu Tekerahma köyü ile sınırı; konakgörmez gediği, Akdere köyüne giden patika yol. Bozhüyük köyü ile sınır; Camiliyurt köyü sınırının bitim noktası olan tersakan mezrasından gelen yol, yaylacık boğazı, sato tepesi, Aptal pınarı, Çamurlupınar, hurman çayı, yığkılhan tepe, kenesi hayması, Kızlı seğer hurman çayı. Akdere köyü ile sınırı; Mahkenli taş, Çamurlu gediği, sereğli, çamurlu pınar. Camiliyurt Köyü ile sınırı; sıra tuzak taşı, Camiliyurt köyü Halit beğ değirmeninden geçen hat.

Güllübucak Köyü’nün Aptalpınarı ve Sarıören olmak üzere iki tane mezrası bulunmaktadır. Güllübucak Köyü daha önceki yıllarda Kayseri’nin Sarız İlçesi’ne bağlıydı. Akdere Köyü ile mezrası Akoluk-Çürük Köyü de Güllübucak Köyü’ne bağlıydı. Fakat 1938 yılında Akoluk Çürük mezrası Sarız ilçesi’ne bağlandı. Akdere Köyü de daha sonraki yıllarda muhtarlık oldu. Böylece Akdere Köyü de Güllübucak Köyünden ayrılmış oldu.

Güllübucak Köyü’nün geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Köyün bir başka geçim kaynağı, kilim ve halıcılıktır. Buradan üretilen kilim ve halılar gerek yurt içine ve gerekse yurt dışına pazarlanmaktadır.

Güllübucak Köyünde yaşayanların bir kısmı, Malatya Akçadağ ve Kürecik bölgelerinden gelmişlerdir. Dadaloğlu-Avşar Oymağına mensupturlar. Güllübucak köyündeki sülalelerden; Çalolar (Demir), Hüseyinler (Erdoğan), Köralioğulları (Polat), Söğütler (Söğüt), Malatya Akçadağ Demirciler Kağan Bölgesinden gelmişlerdir. Tophasanlar (Top), Malatya Akçadağ Topkin Kağandan Bölgesinden, Töhmetliler (Su), Malatya Develi Bölgesinden, karayılanlar (Yılan), Malatya Kirliuşağı Bölgesinden gelerek buraya yerleşmişlerdir.

Güllübucak Köyü halkı da İstiklal Harbimize aktif katılmışlardır. Mehmet Demir Rusya’ya esir düşerek yedi yıl esir kaldıktan sonra köye geri dönmüştür. Mehmet Ali Söğüt, İstiklal Harbinde şehit olmuştur. Bu köyümüzde de diğer köylerimizde olduğu gibi, Birinci Dünya savaşı esnasında şehit düşen birçok kişi bulunmaktadır. Güllübucak Köyünde Kalo Top çok güzel güreş yapardı ve çevrede çok büyük bir güreşçi olarak tanınırdı. Ramazan Söğüt çevrede halk ozanı olarak tanınır ve yöre ağıtlarını ve kendine ait deyişleri söylerdi.Güllübucak Köyünde sırasıyla; Mehmet Ali Söğüt, Hüseyin Top, Mehmet Su, İsmail demir, İsmail Top, Mustafa Su muhtarlık yapmışlardır.

Güllübucak Köyümüzün en büyük sorunlarından birisi ilçeye en uzak köylerimizden birisi olması nedeniyle yoldur. 57 km .’lik yolun büyük bir kısmı stabilizedir. Kış aylarında tamamıyla kapalı kalmaktadır. Köyde ilkokul ve lojmanı vardır. Cami ve lojmanı bulunmaktadır.

Güllübucak Köyü halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Güllübucak Köyünde az da olsa sulu tarım yapılmaktadır. Tarım ve hayvancılık halen iptidai usullerle yapılmaktadır. Tarım ve hayvancılığın geliştirilmesi ve arıcılık gibi tarımsal faaliyetlerin teşviki ve desteklenmesi şarttır. Güllübucak Köyü’nde de oldukça sık göç olayı yaşanmıştır. 1997 yılında 20 hane kadar ev kalmıştır.

Güllübucak Köyünün yıllara göre nüfus tablosu şöyledir:

Yıl Erkek Kadın Toplam

1935 - - 177

1940 130 109 239

1945 141 113 254

1950 Muhtarlık oldu 191

1955 96 91 187

1960 112 124 236

1965 126 136 262

1970 92 126 218

1975 112 116 228

1980 104 109 213

1985 114 96 210

1990 75 73 148

1997 112 116 228 (Sarıören ve Aptalpınarı mezraları dahil)

Alkoluk-Çürük Mezrası

Yıl Erkek Kadın Toplam

1935 - - 100

1940 57 61 118

1945 61 78 139

1950 - - 150

1955 Sarız İlçesi’ne bağlandı.

55-Yaylacık Köyü

Gürün ilçesinin güneybatı kesiminde, ilçe merkezine 32 km .lik mesafede bulunan Yaylacık köyü ismini, Türkmenler (yörükler) in, eskiden bu bölgeyi yayla olarak kullanmış olmalarında almaktadır. Yaylacık, Aşağı ve yukarı yaylacık olmak üzere iki köyden oluşmaktadır. Muhtarlık Yukarı Yaylacık Köyündedir. Aşağı yaylacık Köyü mezradır. Yukarı yaylacık köyü yaklaşık üç yüz elli yıldır yerleşim merkezi olarak kullanılmaktadır. Köyde halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Köyde kuru tarım yapılmakta, arpa, buğday gibi tahıl üretimi yapılmaktadır. Toprağı tarıma elverişli değildir. Hayvancılık üretimi her geçen gün daha azalmaktadır.

Yaylacık köyü halkı, Sinemli aşirfetine mensuptur. Aşağı yaylacık halkından; Alolar (Kaya), Sülolar (Solu), Maraş İli Elbistan İlcesi Gücük köyünden, Karapınar Köyüne, daha sonra Yaylacık Köyüne gelerek yerleşmişlerdir. Yaylacık Köyü’nden Demir, Kuz, Babür, Ülkü, Yılmaz, Şahan soyadını yaşıyanlar Maraş İli, Elbistan İlçesinde gelmişlerdir. Gürün ilçesinin köylerinde yaşamakata olan yoğun göç olayı bu köyümüzde de yaşanmaktadır.

1960 yılında Aşağı Yaylacık ve Yukarı Yaylacık Köyleri toplam 45 hane iken 1997 yılında Yukarı Yaylacık 12 hane, Aşağı Yaylacık Köyü 3 hane kalmıştır. Yaylacık köyünden göç edenler Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa, Maraş gibi büyük şehirlere giderek yerleşmişlerdir. 1997 yılı itibari ile Aşağı Yaylacık Köyü’nde 9 kadın,7 erkek , toplam 16 kişi bulunurken, Yukarı Yaylacık Köyü’nde 13 kadın, 25 erkek, olmak üzere toplam 38 kişi bulunmaktadır. .Aşağı ve Yukarı Yaylacık Köylerinin toplam nüfusu 54 kişidir.

Yıllara göre Aşağı ve Yukarı Yaylacık köyünün nüfusu şöyledir:

Yıl Erkek Kadın Toplam

1935 - - 132

1940 62 72 134

1945 75 66 130

1950 - - 204

1955 136 130 266

1960 127 123 250

1965 137 145 282

1970 111 137 248

1975 121 151 272

1980 125 134 259

1985 106 110 216

1990 69 64 133

1997 32 26 58

56-Yazyurdu(Celikanlıyurdu)Nahiyesi,

Gürün İlçe merkezinin kuzeybatı kesiminde, ilçeye 39 km .lik mesafede bulunan Yazyurdu Nahiyesi’nin eski ismi Celikanyurdu/Celikanlıyurt’dur. Celikan, Eski Türkçe’de “Çevik, atılgan” anlamına gelmektedir. Köy halkının büyük bir kısmı 1784 yılında, Malatya’nın Çelikan Bölgesinden gelerek buraya yerleşmiştir. Celikanyurdu ismi de buradan gelmektedir. Celikan aşireti, önceleri bölgeye yaz aylarında koyunlarını otlatmak için gelir. Kış aylarında tekrar Malatya bölgesine giderlerdi. Osmanlı İmparatorluğunun son aşiretleri iskan teşebbüsüyle birlikte bunlar da yerleşik düzene geçerek bu köye yerleşmişlerdir. Bu köye yurdun diğer bölgelerinden gelerek yerleşenler de olmuştur.

Yazyurdu 1955 yılında nahiye, 1960 yılından itibaren bucak merkezidir. Köyde bir sağlık ocağı, bir Jandarma karakolu, bir cami, bir ilkokul ve bir de ortaokul vardır. İlkokul ile ortaokul, eğitim ve öğretimin sekiz yıla geçmesiyle birlikte birleşik olarak eğitim ve öğretim yapmaktadır.

Celikanlı yurdu, Gürün İlçesinin en eski yerleşim birimlerinden birisidir. Köyün içinde ve yakınında birçok eski yerleşim yerleri/kalıntıları bulunmaktadır. “Ali Beğ Yurdu” adı verilen yerde eski bir ören yeri ve kilise kalıntısı bulunmaktadır. Yazyurdu’nun güneyinde Belpınarı mevkiinde “Büyük” adı verilen yerde, eski çağların izlerini taşıyan tarihi kalıntılar bulunmaktadır. Kevenli dere mevkiinde eski bir yerleşim yeri ve kale kalıntıları mevcuttur. Yazyurdu-Göbekören Köyleri arasında “Berdi Gölü” denilen yerde, halk arasında söylenen rivayetlere göre; altından bir arslan heykeli bulunmaktadır. Daha önce bu bölgede Hititler’den kalma taş Arslan heykeli bulunmuş olup, Etnoğrafya Müzesindedir. Berdi kelimesi, Orhun Abidelerinde zikredilmektedir. Berdi kelimesi, Eski Türkçe’de kamış anlamına gelir.

Yazyurdu Nahiyesinde eski yerinde (Şimdiki Sağlık Ocağı yerinde )eski yerleşim birim bulunduğu gibi, köyün güney doğusundaki Ören Tarla mıntıkasında eski ören bulunmaktadır. Yazyurdu-Kındıralık Köyü arasında Delikli Mağara adı verilen yerde, tarihi kalıntılar mevcuttur. Yazyurdu Nahiyesinin kuzeyindeki “Yeni Çıktı” mevkiinde, bir kilise kalıntısı bulunmaktadır. Eskiden beri burada yaz ve kış aylarında sıcak su eksik olmazdı. 1970 yılında meydana gelen depremden sonra buradaki su kaybolmuştur. Burada daha önceki yıllarda tarihi bir hamamın kalıntıları bulunuyordu. Halk arasında anlatılanlara göre; Bizanslılar döneminde burada çok büyük hamam bulunmaktaydı. Buradaki su yakın zamana kadar bu köyün halkı tarafından kullanılmakta idi. Buradaki suyun barsak kurtlarını döktüğünü köyün yaşlıları anlatmaktadırlar. Köy Halkına göre burası eskiden kullanılan bir kaplıca yeridir. Yazyurdu Nahiyesinde, 1950, 1960, ve 1970’li yıllarda depremler meydana gelmiştir. Bu depremlerde can kaybı olmamıştır. Büyük miktarda mal kaybı olmuştur. Devlet tarafından prefabrik evler yapılarak köy halkına verilmiştir. Burada meydana gelen depremin Aygır Gölü’nden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Aygır Gölü, köye 500 m .lik mesafede bulunmaktadır. Yazyurdu Nahiyesinin kuzeybatı kesimine düşmektedir.. Halk arasında anlatılan rivayetlere göre; burada “Aygır” adı verilen bir yaratık yaşamaktadır. Senede bir iki defa su yüzüne çıktığını ve bu yaratığı köy halkından bazı kimselerin görmüş olduklarını yaşlılar anlatmaktadırlar. Halk arasında eski yıllardan beri anlatılan “Aygır Gölü Efsanesi” Gürün ve havalisinde bilinmektedir. Yazyurdu Nahiyesinde, halk arasında Kevenli dere Mevkiinde, Mıstığın Ağılı denilen yerdeki çalılık mevkii “ziyaret yeri” olarak biliniyordu. Halk buraya girerek adak kurbanlarını keser ve şölen düzenleyerek yağmur duasına çıkarlardı.

Yazyurdu Nahiyesi, Kayseri-Malatya Karayolu üzerinde bulunmaktadır. Bu yol 1955 yılında karayollarına bağlanmıştır. Köy ilkokulu, 1923 yılından beri açıktır. 1964 yılında tamirat görmüştür. 1969 yılında meydana gelen depremde yıkılmış, 1975 yılında prefabrik bina olarak yeniden yapılmıştır. Köyde okuma yazma oranı kadınlarda %95, erkeklerde %100’dür. Ortaokul 1975 yılında açılmıştır. Öğrenci yetersizliğinden 1985 yılından beri kapalıdır. İki adet okul lojmanı vardır. Köyün camisi 1800’lü yılların başında ahşap olarak yapılmıştır. Bu bina yıkılarak yerine 1963 yılında, köylü tarafından betonarme olarak yaptırılmıştır. Elektrik ve telefon 1985/86 yılında gelmiştir. Köyün içme suyu sorunu yoktur. 1970 depreminden sonra kapalı şebeke haline getirilmiştir. Yazyurdu Nahiyesindeki askeri kışla, yüz yılı aşkın bir süredir hizmet vermektedir. 1997 yılında buradaki Sağlık Ocağı, Sağlık Bakanlığı tarafından “Acil Trafik İstasyonu” olarak genişletilmiştir. Yazyurdu Nahiyesi kurulmuş olduğu tarihten 2000 yılına kadar 50 muhtar görev yapmıştır. Yazyurdu Nahiyesi’nin “Sivri Mevkiinde “ demir madeni bulunmaktadır.

Yazyurdu Nahiyesinin içinde geçen Tohma Çayı üzerine gölet yapılmasıyla, köyün büyük bir kesimi sulu tarım yapılabilecektir. Aygır Gölü, arazinin sulanmasında kullanabilecek kapasiteye sahiptir. Köy halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Tarım ve hayvancılık, arıcılık, kilim ve halıcılık gibi yöreye ait geleneksel geçim kaynakları gerekli teşvik ve desteklerle yeniden canlandırılmalıdır. Eski yıllarda bu bölgede yetişen çok miktardaki keven bitkisinden kitrecilik yapılarak tekstil sanayiinde kullanılmaktaydı. Sanayi mallarının çok güçlü bir ara maddesi/yapıştırıcı olarak köy halkının ekonomisine büyük katkı sağlamaktaydı.

Yazyurdu Halkından; Hayvalılar (Çam) Darende’nin Ayvalı’dan gelişlerdir. Habiboğulları (Bulut), Elbistan İlçesi’nin Karahöyük Köyü’nden gelmişlerdir. İncikler (İnce) Afşin İlçesi’nin Tatlı Köyü’nden gelmişlerdir. Tipiler (Tipi) Yozgat/Boğazlayan İlçesi’nin İğdere Köyü’nden gelmişlerdir. Kelhüssükler (Kurt) Gürün İlçesi’nin Şuğul Mahallesi’nden gelmişlerdir. Buraya Malatya’dan gelmişlerdir. Hecinoğulları (Yiğittürk+Deve), Gürün Şuğul Mevkii’nden gitmişlerdir.Buraya da Hekimhan ve Malatya’dan gelmişlerdir. Mehmet Çavuşlar (Kara) Sarız “Söbeçimen”den gelmişlerdir. Omarlar (Doğan), Çakırlar (Çıtak), Elbistan’dan gelmişlerdir. Malkoçlar (Moğolkoç) Yozgat’tan gelmişlerdir. Tokuşlar (Tokuş) Darende (Ayvalı/Şeref)’den gelmişlerdir. Minikler (Gök) Elbistan’dan gelmişlerdir. Çolaklar(Kaya) Maraş Bölgesi’nden gelmişlerdir. Güllüler (Üçel) Kayseri’nin Sarıoğlan’dan gelmişlerdir. Poyrazlar (Poyraz) Darende’nin Ayvalı/Şeref’ten gelmişlerdir. Yahyalar (Uç), Afşin İlçesi’nin Tatlı Köyü’nden gelmişlerdir. Külekçiler (Şahin), Beypınar Köyü’nden gelmişlerdir. Kadimoğulları (Boyraz), kars İlinden Muş İline, daha sonra da Yazyurdu nahiyesine yerleşmişlerdir. Kahyalar (Çal), Maraş İli, Elbistan İlçesi, Söğütdere Köyünden gelmişlerdir. Senemoğulları (Aslan), Malatya Akçadağ Bölgesinden gelmişlerdir.

Yazyurdu Nahiyesi’nde de oldukça göç olayı fazladır. İstanbul, İzmir, Bursa, Ankara, Adana, mersin, Kayseri, Sivas gibi büyük şehirlere göç etmişlerdir. 1960 yılında 100 hane olan Yazyurdu Nahiyesi, 1997 yılında 60 hane, 2000 yılında 67 hanedir. Yıllara göre Yazyurdu Nahiyesi’nin nüfus tablosu şöyledir:

Yıl Erkek Kadın Toplam

1935 - - 442

1940 239 230 469

1945 207 249 456

1950 - - 504

1955 372 406 778

1960 254 296 550

1965 268 272 540

1975 249 287 536

1980 246 258 504

1985 238 199 437

1990 132 180 312

1997 172 191 363

2000 161 182 343